Tất cả bài viết
70 bài chiêm nghiệm từ Kinh Dịch, lịch sử và đời thường.
Có những thứ không thể thắng bằng cách cố gắng thêm
Người miền Trung xưa có một câu ca dao truyền miệng vừa kiêu hãnh vừa ngậm ngùi:
3 con đường, 1 đích đến
Ở góc bàn làm việc của mình, có một mảnh giấy nhớ màu vàng đã sờn mép. Trên đó chỉ vỏn vẹn ba dòng viết tay mà mỗi khi gặp bế tắc hay tâm trí rối bời, mình lại nhìn vào:
Đánh thức người giả vờ ngủ
Cuối tháng Mười Một năm 1871, ở xứ Nghệ An, một người đàn ông khoảng bốn mươi tuổi trút hơi thở cuối cùng.
Sống vô thức không tạo nghiệp — cũng không tạo ra cuộc đời
Sáng nay, trong lúc ngồi làm việc trước máy tính, tôi bỗng giật mình bắt gặp chính mình đang làm một chuỗi hành động hoàn toàn vô nghĩa:
Khi điểm mạnh là điểm mù
Khoảng ba giờ sáng trong hoàng cung Huế, ngọn nến sáp ong trên bàn ngự của vua Minh Mạng đã cháy gần cạn, chỉ còn lại một đốm sáng màu hổ phách leo lét hắt bóng lên…
Rực rỡ mà rỗng ruột thì cháy nhanh tắt nhanh
Cách đây vài năm, tôi từng có dịp chứng kiến một đêm lửa trại bên bờ suối ở vùng núi Tây Bắc.
Ai cũng đúng — nhưng không ai đủ
Một buổi chiều muộn ở Sài Gòn, tôi ngồi trong một quán cà phê vỉa hè quen thuộc, tình cờ nghe hai người đàn ông bàn bên cạnh đang tranh luận nảy lửa về một vụ việc ồn…
Gieo hạt không đợi bóng râm
Vào một ngày đầu xuân năm Canh Tý (1540), trong hoàng cung Thăng Long cổ kính, tiếng chuông đồng buồn bã ngân vang báo tin đại tang. Vị hoàng đế thứ hai của triều Mạc…
Con người bạn khi không ai nhìn, và con người bạn khi có người nhìn — có phải là một không?
Tôi có một thói quen kỳ lạ mỗi khi vừa đăng một bài viết lên mạng xã hội: Sau khi bấm nút đăng và lướt đọc lại vài lượt tương tác đầu tiên, tôi thường úp màn hình…
"Đồng văn đồng chủng" không bảo đảm gì cả
Đầu thế kỷ hai mươi, có những đêm tối trời tại các bến cảng bí mật, từng nhóm thanh niên Việt Nam lặng lẽ lên tàu buôn vượt biển sang Nhật Bản. Họ cắt tóc ngắn, mặc…
Ngừng đào khi đang ở dưới hố
Tôi từng có một buổi chiều ngồi bất động trước màn hình máy tính suốt bốn tiếng đồng hồ, mắt dán chặt vào những con số màu đỏ quạch đang nhấp nháy trên biểu đồ giao…
Cù Lao Phố — hòn đảo đứng một mình
Nếu có dịp đi qua cầu Hiệp Hòa ở Biên Hòa ngày nay rồi nhìn xuống dòng sông Đồng Nai, bạn sẽ chỉ thấy một dải đất cù lao xanh ngắt màu cây trái. Một vùng quê bình dị,…
Mây tụ — đợi mưa
Có những buổi tối ngồi nhìn lại công việc của mình, tôi thấy bản thân không ít lần rơi vào một trạng thái bồn chồn rất khó gọi tên. Đó là cảm giác khi mình vừa làm…
Hai người nói chuyện, nhưng có ai nghe ai không
Hôm nọ, một người bạn ngồi đối diện tôi trong quán nước, mặt mày căng thẳng tột độ vì vừa cãi nhau với một người quen trên mạng xã hội. Anh ấy đặt chiếc điện thoại…
Người giàu nhất không phải người có nhiều nhất
Có những buổi chiều đi bộ chầm chậm qua phố cổ Hà Nội, tôi hay dừng lại thật lâu trước ngôi nhà số 48 phố Hàng Ngang. Giữa dãy phố buôn bán sầm uất với dòng người hối…
Ngủ quên trên đỉnh cao — mùa Thu đã đến giữa mùa Hè
Có những buổi trưa mùa Hè đứng dưới cái nắng gay gắt, tôi nhìn xuống chân và nhận ra bóng mình gần như biến mất. Mặt trời đứng sững ngay trên đỉnh đầu, đất trời rực…
Sức mạnh không cần được nhìn thấy
Có một cuộc điện thoại mà một người mẹ không bao giờ quên. Đầu dây bên kia, con trai bà nghẹn giọng: "Mẹ ơi, thất bại rồi. Công ty phá sản, con mất hết."
25 năm chạy trốn, 18 năm làm vua — hai kỹ năng khác nhau
Mùa hè năm 1784, một chàng trai 22 tuổi lội xuống chiếc thuyền nhỏ ở bờ biển Nam Bộ, nhìn lại phía sau lần cuối. Gia Định — vùng đất cha ông gây dựng hơn 200 năm — đã…
Học cùng một thầy, chọn hai con đường ngược nhau — cả hai đều đúng
Một buổi chiều cuối hạ, tôi đọc về hai con người sống cùng một thời, thế kỷ 16 — một người ở lại, một người lên đường. Người ở lại chọn Am Bạch Vân, nhìn ra ruộng…
Nhẫn không phải chịu đựng — là chờ đúng thời cơ
Lý Công Uẩn, chữ Nhẫn, và sự khác biệt giữa chịu đựng và chờ đợi
Bình thản hay đã thôi cảm thấy?
Một buổi trưa, tôi ngồi trong quán cà phê quen ở cuối đường Nguyễn Huệ. Quán không đông lắm — chỉ vài người lướt điện thoại, một đôi đang nói chuyện. Ở bàn bên cạnh,…
Không biết hệ giá trị của mình, không chọn được người đi cùng
Có một lần, tôi ngồi với một người bạn. Chúng tôi nói chuyện về những người quan trọng trong đời mình. Bạn tôi kể về một mối quan hệ — người đó tốt, tử tế, thương…
Điều bạn dành nhiều thời gian nhất
Chín giờ sáng thứ Bảy. Minh ngồi ở quán cà phê quen trên phố Nguyễn Du, tay vẫn chưa chạm cây bút nào.
Trao đi trước khi bị giật lấy
Chiều 30 tháng 8 năm 1945, tại Ngọ Môn, Huế.
Bế tắc không phải hết đường đi — là chưa chịu buông
Một buổi chiều cuối tháng Tám, Minh — kỹ sư phần mềm 34 tuổi ở Sài Gòn — đứng trên sân thượng của căn chung cư cũ ở quận Bình Thạnh, nhìn xuống dòng xe cộ đang ùn ùn…
Được dân thờ, bị triều đình kết án
Một buổi trưa tháng Bảy, tôi đứng trước Lăng Ông Bà Chiểu — ngôi miếu cổ giữa lòng Sài Gòn, khói nhang nghi ngút giữa cái nóng chang chang. Tôi không biết nhiều về…
Dũng cảm đặt sai chỗ cũng giết người y như nỗi sợ hãi
Năm 1377, Trần Duệ Tông — vị hoàng đế thứ 9 của nhà Trần — đứng trước thành Đồ Bàn, kinh đô của Chiêm Thành. Sau lưng ông là mười hai vạn quân. Trước mặt là bức tường…
Bản ngã to thì sự thấy biết nhỏ
Hôm nay tôi ngồi nghĩ về một câu đọc được hồi nào không nhớ rõ nữa: "Bản ngã to thì sự thấy biết nhỏ. Vô ngã sẽ đại giác ngộ." Lúc đầu tôi thấy nó hơi cực đoan — ai…
Thời gian không phải thứ bạn có — là thứ bạn tạo ra
Hôm qua tôi ngồi nghĩ về một câu hỏi nghe có vẻ đơn giản: "Tại sao có những ngày tôi làm 10 việc mà vẫn thấy mình có nhiều thời gian, và có những ngày tôi không làm…
Khi tài khoản gần về 0, điều đầu tiên đừng làm là kể khổ
Tháng 7 năm 1997, Steve Jobs quay lại nắm quyền tại Apple sau 12 năm bị đuổi khỏi chính công ty mình sáng lập. Lúc đó Apple đang ở bờ vực — sau này chính Jobs kể lại,…
Cầu mà không Nguyện — Muốn mà không dâng
Sáng thứ Hai, một người bạn của tôi — Hùng, 29 tuổi, làm ở một startup công nghệ tại TP. HCM — mở mắt ra, với điện thoại và lướt. Anh ta thấy một bài post của người…
Đi sau một con hổ dữ
Trong một lần đi sứ nhà Nguyên, Mạc Đĩnh Chi được mời đến phủ một vị Thừa tướng. Trong phủ có treo một bức tranh chim sẻ đậu cành trúc — một cách thử tài kín đáo,…
Chiếc mũ quan đặt lại trên bệ đá
Khoảng năm 1360, giữa hoàng cung Thăng Long, một ông già lặng lẽ cởi mũ quan, đặt lên bệ đá trước sân rồng, và bước ra cổng thành. Mũ quan trên bệ đá — một chiếc mũ…
Không chọn phe cũng là một chiến lược
Có những cuộc chiến mà cách thắng duy nhất là không tham gia.
Bồ Tát sợ nhân, chúng sanh sợ quả
Ba giờ sáng, tôi nằm mở mắt trên giường, đầu óc chạy một vòng những thứ đang đau đầu giải quyết — một khoản nợ, một cuộc tình đã chết từ lâu mà chưa ai chịu công…
Sợ hãi giữ được người — không giữ được lòng người
Đêm cuối tháng Giêng năm 1390, trên mặt sông phía bắc, hơn một trăm chiến thuyền Chiêm Thành lặng lẽ trôi theo dòng nước về phía Thăng Long. Giữa đội hình, một chiếc…
Hiểu rồi, vẫn thấy kỳ diệu — sự kinh ngạc có xương sống
Một buổi chiều đầu mùa mưa, Việt — nhân viên kế toán 31 tuổi ở Thủ Đức — đứng trên ban công nhìn cầu vồng vắt ngang bầu trời Sài Gòn. Đứa cháu gái sáu tuổi chạy ra,…
Thiền không phải ngồi yên — là đánh kiếm mà không nghĩ
Một buổi tối, Minh — designer 29 tuổi ở Bình Thạnh — ngồi trước màn hình, cố vẽ một đường cong cho tấm poster. Anh kéo, thả, undo, kéo lại. Đường cong cứ ngượng nghịu…
Nghiệp không phải lời nguyền — là thói quen 10.000 lần
Một buổi tối, tôi ngồi với Huyền ở quán cà phê cuối đường Nguyễn Văn Trỗi. Ngoài kia mưa Sài Gòn xối xả, nước chảy thành dòng trên kính. Huyền vừa nghỉ việc ở một…
"Không" — điều kiện để thay đổi
Một buổi chiều thứ Bảy, tôi ngồi với Hà trong quán cà phê nhỏ trên đường Lê Lợi, quận 1. Hà 33 tuổi, mới nhận một lời đề nghị lên chức nhưng đã từ chối. "Em nhát," cô…
Cái rỗng bên trong
Quẻ 61 — Phong Trạch Trung Phu: gió trên mặt hồ, lòng rỗng mà vang.
Chạy trốn để tồn tại, ở lại để xây nền
Người sợ chết bỏ đi vùng đất hoang vu — lại là người tạo ra di sản 300 năm.
Không ai trói mình cả
Bạn thức dậy một ngày và thấy mình đang ở trong một căn phòng mà chính bạn đã khóa cửa từ bên trong. Bạn ngồi đó, nhìn bốn bức tường, và nghĩ: "Tại sao cuộc đời lại…
Hệ thống từ chối bạn sẽ tự tạo ra kẻ thù lớn nhất của chính nó
Hôm qua tôi đọc về một người đàn ông sinh ra ở Thanh Hóa, học giỏi, tài năng, và bị từ chối quyền thi cử vì cha làm nghề nhạc công.
Nếu không ai biết bạn có nó, bạn còn muốn nó không?
Một buổi tối, Dương — nhân viên văn phòng 34 tuổi ở Sài Gòn — ngồi trong căn hộ của mình sau giờ làm. Trên cổ tay là chiếc đồng hồ anh vừa mua, một thương hiệu Thụy…
Thiên tài không có lòng dân
Ông phát hành tiền giấy trước cả châu Âu, xây một tòa thành đá khối còn đứng vững sau 600 năm, đưa chữ Nôm vào thi cử, hạn chế ruộng đất quý tộc. Nhưng khi quân xâm…
Bình thản không phải vô cảm
Một buổi tối cuối tuần, tôi ngồi ở quán cà phê quen trên đường Nguyễn Văn Tráng. Bàn bên cạnh có hai người đàn ông — một người đang nói, người kia đang nhai cơn tức.
Chọn sai người để tin
Ông giết con ruột của mình để bảo vệ kẻ sẽ xóa sổ cả dòng họ.
Học để phô bày hay học để làm chủ — bạn đang học theo kiểu nào?
Năm 1643, một ông già vào hang núi Reigendo, ngồi xuống với cây bút lông, và viết một cuốn sách mà 400 năm sau vẫn còn nguyên giá trị.
Tu không phải trốn đời — Mà là sống giữa đời không bị đời cuốn
Hồi nhỏ tôi nghĩ tu là lên núi. Là rời bỏ tất cả, tìm một nơi yên tĩnh, ngồi dưới gốc cây và không vướng bận gì nữa. Có lẽ nhiều người cũng nghĩ vậy — tu là trốn, là…
Khi xe đang chạy nhanh nhất
Bạn đang lái xe trên đường cao tốc. Mặt đường nhẵn thín, không một ổ gà. Trời quang, tầm nhìn xa vời vợi. Xe chạy êm đến mức bạn không còn cảm giác mình đang di…
Mình có thực sự đang chọn không?
Hôm qua có một chuyện nhỏ — ai đó nói một câu, tự nhiên mình thấy buồn. Không phải buồn kiểu to tát gì, chỉ là một cái nhói nhẹ trong lồng ngực, rồi câu chuyện cứ…
Thuận duyên không phải lười biếng
Mình từng có một khoảng thời gian dài nói "thuận duyên" cho hầu hết mọi chuyện. Công việc không như ý — thuận duyên thôi. Mối quan hệ trục trặc — thuận duyên đi. Một…
Biết ơn con chó
Lần về quê này, tôi biết ơn nhất... là con chó nhà mình.
Đẩy đối thủ ra ngoài, vô tình tạo ra kẻ thù lớn nhất
Một quyết định khôn ngoan ngắn hạn có thể là sai lầm chiến lược 200 năm sau.
Vũ khí tối tân không cứu nổi tổ chức mất niềm tin
Năm 1407, tại thành Tây Đô (Thanh Hóa), một người đàn ông đứng trên tường thành nhìn xuống những khẩu đại bác — thứ vũ khí tối tân nhất Đông Nam Á thời bấy giờ. Ông…
Đâm rễ sâu thay vì đâm đầu vào băng
Một buổi tối cuối năm, Tuấn ngồi trong căn phòng trọ chật hẹp ở quận Bình Thạnh, nhìn chằm chằm vào màn hình laptop. Ba tháng rồi kể từ ngày anh bỏ việc ở công ty…
Người xấu nhất phòng được cả hai nước kính nể
Năm 1304, giữa sân rồng nhà Trần, một người đàn ông đứng trước vua — diện mạo thô kệch đến nỗi vua Anh Tông vừa thấy đã khẽ nhíu mày. Vua quay sang quan Thái sư, bảo…
Dùng người tài có tật
Tuần trước, tôi ngồi uống cà phê với một người bạn — anh ấy là trưởng phòng ở một công ty công nghệ. Anh kể về một lập trình viên trong đội: giỏi nhất team, viết code…
Tưởng tượng mất đi để yêu trọn vẹn hơn
Một buổi tối thứ Bảy, Hùng — kỹ sư 34 tuổi ở quận Tân Bình, Sài Gòn — ngồi dựa vào sofa, lướt điện thoại. Trên bàn trà, tách cà phê đã nguội lúc nào không hay.
Gạt thù cha, cứu cả nước
Năm 1251, một người cha sắp chết nắm chặt tay con trai, thều thào: "Con không vì cha lấy được thiên hạ, thì cha chết dưới suối vàng cũng không nhắm mắt được."
Khi ra đi nặng hơn ở lại
Năm 1357, Thượng hoàng Trần Minh Tông băng hà.
Người tài việc nước ≠ người tốt với mình
Năm 1179, Tô Hiến Thành nằm trên giường bệnh, không còn đủ sức ngồi dậy. Thái hậu đến bên giường hỏi ông một câu — và câu trả lời của ông, hơn 800 năm sau, vẫn là bài…
Giai đoạn chưa ai biết đến tên mình
Quẻ: Sơn Thiên Đại Súc (大畜) — Quẻ 26/64
Tha thứ người muốn hại mình
Năm 1028, một người đàn ông 28 tuổi vừa lên ngôi chưa đầy ba ngày — thì chính những người em trai của ông đã cầm quân vào cung để giết ông. Không phải giặc ngoài.…
Triều cống là khôn, không phải nhục
Năm 970, sứ thần nhà Đinh lên đường sang phương Bắc, trên tay là quốc thư cùng lễ vật của một vị vua vừa thống nhất giang sơn — nhưng lại xin nhận tước hiệu từ người…
Người vĩ đại cũng có bóng tối
Dân gian gọi bà là "Quan Âm nữ" — mẹ hiền của dân nghèo, người chuộc con gái nhà nghèo về, cấm mổ trâu bò để giữ sức kéo cho nông dân, xây hơn một trăm ngôi chùa. Bà…
Biết đủ — Ném đao xin ruộng
Một người đàn ông đứng trên đỉnh núi Băng Sơn, Thanh Hóa. Trong tay ông là thanh đao đã theo ông suốt hơn 30 năm chiến trận — thứ đã chém đầu Vũ Đức Vương, từng xông…
Sợ mình tỏa sáng quá
Hãy tưởng tượng mặt trời.
Tôi gọi nó là "tối" — không phải tối vì đau khổ hay bi quan.