Có những thứ không thể thắng bằng cách cố gắng thêm
Người miền Trung xưa có một câu ca dao truyền miệng vừa kiêu hãnh vừa ngậm ngùi:
Đánh thức người giả vờ ngủ
Cuối tháng Mười Một năm 1871, ở xứ Nghệ An, một người đàn ông khoảng bốn mươi tuổi trút hơi thở cuối cùng.
Khi điểm mạnh là điểm mù
Khoảng ba giờ sáng trong hoàng cung Huế, ngọn nến sáp ong trên bàn ngự của vua Minh Mạng đã cháy gần cạn, chỉ còn lại một đốm sáng màu hổ phách leo lét hắt bóng lên…
Gieo hạt không đợi bóng râm
Vào một ngày đầu xuân năm Canh Tý (1540), trong hoàng cung Thăng Long cổ kính, tiếng chuông đồng buồn bã ngân vang báo tin đại tang. Vị hoàng đế thứ hai của triều Mạc…
"Đồng văn đồng chủng" không bảo đảm gì cả
Đầu thế kỷ hai mươi, có những đêm tối trời tại các bến cảng bí mật, từng nhóm thanh niên Việt Nam lặng lẽ lên tàu buôn vượt biển sang Nhật Bản. Họ cắt tóc ngắn, mặc…
Cù Lao Phố — hòn đảo đứng một mình
Nếu có dịp đi qua cầu Hiệp Hòa ở Biên Hòa ngày nay rồi nhìn xuống dòng sông Đồng Nai, bạn sẽ chỉ thấy một dải đất cù lao xanh ngắt màu cây trái. Một vùng quê bình dị,…
Người giàu nhất không phải người có nhiều nhất
Có những buổi chiều đi bộ chầm chậm qua phố cổ Hà Nội, tôi hay dừng lại thật lâu trước ngôi nhà số 48 phố Hàng Ngang. Giữa dãy phố buôn bán sầm uất với dòng người hối…
Sức mạnh không cần được nhìn thấy
Có một cuộc điện thoại mà một người mẹ không bao giờ quên. Đầu dây bên kia, con trai bà nghẹn giọng: "Mẹ ơi, thất bại rồi. Công ty phá sản, con mất hết."
25 năm chạy trốn, 18 năm làm vua — hai kỹ năng khác nhau
Mùa hè năm 1784, một chàng trai 22 tuổi lội xuống chiếc thuyền nhỏ ở bờ biển Nam Bộ, nhìn lại phía sau lần cuối. Gia Định — vùng đất cha ông gây dựng hơn 200 năm — đã…
Học cùng một thầy, chọn hai con đường ngược nhau — cả hai đều đúng
Một buổi chiều cuối hạ, tôi đọc về hai con người sống cùng một thời, thế kỷ 16 — một người ở lại, một người lên đường. Người ở lại chọn Am Bạch Vân, nhìn ra ruộng…
Nhẫn không phải chịu đựng — là chờ đúng thời cơ
Lý Công Uẩn, chữ Nhẫn, và sự khác biệt giữa chịu đựng và chờ đợi
Bình thản hay đã thôi cảm thấy?
Một buổi trưa, tôi ngồi trong quán cà phê quen ở cuối đường Nguyễn Huệ. Quán không đông lắm — chỉ vài người lướt điện thoại, một đôi đang nói chuyện. Ở bàn bên cạnh,…
Trao đi trước khi bị giật lấy
Chiều 30 tháng 8 năm 1945, tại Ngọ Môn, Huế.
Được dân thờ, bị triều đình kết án
Một buổi trưa tháng Bảy, tôi đứng trước Lăng Ông Bà Chiểu — ngôi miếu cổ giữa lòng Sài Gòn, khói nhang nghi ngút giữa cái nóng chang chang. Tôi không biết nhiều về…
Dũng cảm đặt sai chỗ cũng giết người y như nỗi sợ hãi
Năm 1377, Trần Duệ Tông — vị hoàng đế thứ 9 của nhà Trần — đứng trước thành Đồ Bàn, kinh đô của Chiêm Thành. Sau lưng ông là mười hai vạn quân. Trước mặt là bức tường…
Chiếc mũ quan đặt lại trên bệ đá
Khoảng năm 1360, giữa hoàng cung Thăng Long, một ông già lặng lẽ cởi mũ quan, đặt lên bệ đá trước sân rồng, và bước ra cổng thành. Mũ quan trên bệ đá — một chiếc mũ…
Không chọn phe cũng là một chiến lược
Có những cuộc chiến mà cách thắng duy nhất là không tham gia.
Sợ hãi giữ được người — không giữ được lòng người
Đêm cuối tháng Giêng năm 1390, trên mặt sông phía bắc, hơn một trăm chiến thuyền Chiêm Thành lặng lẽ trôi theo dòng nước về phía Thăng Long. Giữa đội hình, một chiếc…
Chạy trốn để tồn tại, ở lại để xây nền
Người sợ chết bỏ đi vùng đất hoang vu — lại là người tạo ra di sản 300 năm.
Hệ thống từ chối bạn sẽ tự tạo ra kẻ thù lớn nhất của chính nó
Hôm qua tôi đọc về một người đàn ông sinh ra ở Thanh Hóa, học giỏi, tài năng, và bị từ chối quyền thi cử vì cha làm nghề nhạc công.
Thiên tài không có lòng dân
Ông phát hành tiền giấy trước cả châu Âu, xây một tòa thành đá khối còn đứng vững sau 600 năm, đưa chữ Nôm vào thi cử, hạn chế ruộng đất quý tộc. Nhưng khi quân xâm…
Bình thản không phải vô cảm
Một buổi tối cuối tuần, tôi ngồi ở quán cà phê quen trên đường Nguyễn Văn Tráng. Bàn bên cạnh có hai người đàn ông — một người đang nói, người kia đang nhai cơn tức.
Chọn sai người để tin
Ông giết con ruột của mình để bảo vệ kẻ sẽ xóa sổ cả dòng họ.
Tu không phải trốn đời — Mà là sống giữa đời không bị đời cuốn
Hồi nhỏ tôi nghĩ tu là lên núi. Là rời bỏ tất cả, tìm một nơi yên tĩnh, ngồi dưới gốc cây và không vướng bận gì nữa. Có lẽ nhiều người cũng nghĩ vậy — tu là trốn, là…
Đẩy đối thủ ra ngoài, vô tình tạo ra kẻ thù lớn nhất
Một quyết định khôn ngoan ngắn hạn có thể là sai lầm chiến lược 200 năm sau.
Vũ khí tối tân không cứu nổi tổ chức mất niềm tin
Năm 1407, tại thành Tây Đô (Thanh Hóa), một người đàn ông đứng trên tường thành nhìn xuống những khẩu đại bác — thứ vũ khí tối tân nhất Đông Nam Á thời bấy giờ. Ông…
Người xấu nhất phòng được cả hai nước kính nể
Năm 1304, giữa sân rồng nhà Trần, một người đàn ông đứng trước vua — diện mạo thô kệch đến nỗi vua Anh Tông vừa thấy đã khẽ nhíu mày. Vua quay sang quan Thái sư, bảo…
Dùng người tài có tật
Tuần trước, tôi ngồi uống cà phê với một người bạn — anh ấy là trưởng phòng ở một công ty công nghệ. Anh kể về một lập trình viên trong đội: giỏi nhất team, viết code…
Gạt thù cha, cứu cả nước
Năm 1251, một người cha sắp chết nắm chặt tay con trai, thều thào: "Con không vì cha lấy được thiên hạ, thì cha chết dưới suối vàng cũng không nhắm mắt được."
Khi ra đi nặng hơn ở lại
Năm 1357, Thượng hoàng Trần Minh Tông băng hà.
Người tài việc nước ≠ người tốt với mình
Năm 1179, Tô Hiến Thành nằm trên giường bệnh, không còn đủ sức ngồi dậy. Thái hậu đến bên giường hỏi ông một câu — và câu trả lời của ông, hơn 800 năm sau, vẫn là bài…
Tha thứ người muốn hại mình
Năm 1028, một người đàn ông 28 tuổi vừa lên ngôi chưa đầy ba ngày — thì chính những người em trai của ông đã cầm quân vào cung để giết ông. Không phải giặc ngoài.…
Triều cống là khôn, không phải nhục
Năm 970, sứ thần nhà Đinh lên đường sang phương Bắc, trên tay là quốc thư cùng lễ vật của một vị vua vừa thống nhất giang sơn — nhưng lại xin nhận tước hiệu từ người…
Người vĩ đại cũng có bóng tối
Dân gian gọi bà là "Quan Âm nữ" — mẹ hiền của dân nghèo, người chuộc con gái nhà nghèo về, cấm mổ trâu bò để giữ sức kéo cho nông dân, xây hơn một trăm ngôi chùa. Bà…
Biết đủ — Ném đao xin ruộng
Một người đàn ông đứng trên đỉnh núi Băng Sơn, Thanh Hóa. Trong tay ông là thanh đao đã theo ông suốt hơn 30 năm chiến trận — thứ đã chém đầu Vũ Đức Vương, từng xông…